Loading...

Kayıt ve mevzuat

5651 sayılı Kanun ve CDN: ziyaretçi IP'si, port ve hedef IP kayıtlarınızda

5651 sayılı Kanun, internet üzerinden hizmet verenlerin trafik bilgisini kayıt altında tutmasını ister: taraflara ilişkin IP adresi, kaynak ve hedef port, hizmetin başlama ve bitiş zamanı. Sitenizin önüne bir CDN koyduğunuzda sunucunuz ziyaretçiyle değil, CDN'in edge sunucusuyla konuşur. Bu rehber Kanun'un ne istediğini sade bir dille özetliyor ve cdn.com.tr'de bu bilgilerin size hangi başlıklarla ve hangi log alanlarıyla ulaştığını anlatıyor.

8 dk okuma Orta Güncellendi

5651 sayılı Kanun ve CDN: ziyaretçi IP'si, port ve hedef IP kayıtlarınızda

5651 sayılı Kanun kimleri, hangi rollerle tanımlar

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (Resmî Gazete: 23/5/2007, sayı 26530), internet üzerinde hizmet verenleri rollerine göre ayırır ve her role ayrı yükümlülükler verir. Rolleri Kanun'un 2. maddesindeki tanımlarla özetleyelim.

İçerik sağlayıcı, "internet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan" gerçek veya tüzel kişidir. Kendi sitesini yayınlayan bir şirket bu roldedir.

Yer sağlayıcı, "hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten" gerçek veya tüzel kişidir. Başkalarının sitelerini ya da uygulamalarını barındıranlar bu roldedir.

Erişim sağlayıcı kullanıcılarına internete erişim olanağı sağlar. Toplu kullanım sağlayıcı ise kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet kullanım olanağı sağlar: otel, kafe, kampüs ağları. "5651 loglama" denince akla gelen hotspot ve güvenlik duvarı kayıtları çoğunlukla bu son rolle ilgilidir.

Hangi rolde olduğunuz, hangi kaydı ne kadar süre tutmanız gerektiğini belirler. Bu rehber hukuki görüş değildir; rolünüzü ve yükümlülüğünüzün kapsamını hukuk danışmanınızla netleştirin. Burada anlattığımız, bir web sitesi ya da uygulama için gereken teknik bilgilerin CDN arkasında nereden geldiğidir.

Trafik bilgisi: Kanun hangi alanları sayar

Kanun'un 2. maddesinin (j) bendi trafik bilgisini şöyle tanımlar: "Taraflara ilişkin IP adresi, kaynak ve hedef port bilgisi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abone kimlik bilgileri". Port bilgisi tanıma 2020'de 7253 sayılı Kanunla, "kaynak ve hedef" ifadesi 24/7/2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla eklendi.

Yükümlülük maddeleri bu tanıma bağlanır. Yer sağlayıcı için 5. maddenin üçüncü fıkrası şöyledir: "Yer sağlayıcı, yer sağladığı hizmetlere ilişkin trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür." Erişim sağlayıcılar için benzer hüküm 6. maddededir; toplu kullanım sağlayıcıların erişim kayıtları 7. madde ve yönetmelikle düzenlenir.

Bir web isteği için bu, teknik olarak dört sorunun cevabıdır: Kim bağlandı (IP adresi ve kaynak port)? Nereye bağlandı (hedef IP ve hedef port)? Ne zaman başladı ve ne kadar sürdü? Ne kadar veri aktarıldı?

CDN arkasında sunucunuz ne görür

CDN'siz bir sitede ziyaretçinin tarayıcısı doğrudan sunucunuza bağlanır. Web sunucunuzun erişim logu ziyaretçinin IP adresini ve kaynak portunu bu bağlantıdan alır; hedef IP ve port da sunucunuzun kendisidir.

Önüne bir CDN ya da herhangi bir reverse proxy koyduğunuzda iki ayrı bağlantı oluşur: ziyaretçiden edge sunucusuna, edge sunucusundan sizin sunucunuza. Sunucunuzun gördüğü ikincisidir; logunuzda kaynak adres olarak edge sunucusunun adresi yazar. Ziyaretçinin bağlantısına ait bilgiler, yani IP adresi, kaynak portu ve bağlandığı edge sunucusunun adresi, size ancak edge sunucusu onları iletirse ulaşır.

Bir fark daha var: CDN'in önbellekten verdiği istekler sunucunuza hiç gelmez. Bu isteklerin kaydı sizin logunuzda değil, edge sunucusunun logundadır. İki kaynağı birlikte kullanmanız bu yüzden önemlidir.

cdn.com.tr bu bilgileri başlıklarla iletir

cdn.com.tr edge sunucuları sunucunuza giden her isteğe şu başlıkları kendisi yazar; ziyaretçinin gönderdiği aynı adlı başlıklar kullanılmaz:

X-CDN-Client-IP: ziyaretçinin IP adresi (IPv4 ya da IPv6).

X-CDN-Client-Port: ziyaretçinin kaynak portu. Mobil ağlarda ve operatör seviyesinde NAT arkasında çok sayıda kullanıcı aynı genel IP adresini paylaşır; bu kullanıcıları IP adresi, kaynak port ve zaman birlikte ayırır.

X-CDN-Edge-IP: ziyaretçinin bağlandığı edge sunucusunun adresi, yani ziyaretçinin gözünden hedef IP. Ziyaretçinin bağlandığı port (hedef port) X-Forwarded-Port başlığındadır.

Bu başlıklar her istekte standart olarak gelir; web sunucunuzun log biçimine eklemeniz yeterlidir. Aşağıdaki nginx örneği zamanı, ziyaretçinin adresini ve portunu, bağlandığı edge adresini ve portunu, isteği, süresini ve aktarılan baytı tek satıra yazar. Başlıklara yalnız CDN'den gelen isteklerde güvenebilmek için origin'inizi CDN'e kilitleyin; origin sunucusunu koruma rehberi ve X-Forwarded-For rehberi ayrıntıları anlatıyor.

nginx: CDN başlıklarını erişim loguna yazın

# http {} içinde
log_format cdn5651 '$time_iso8601 client=$http_x_cdn_client_ip:$http_x_cdn_client_port '
                   'edge=$http_x_cdn_edge_ip:$http_x_forwarded_port via=$remote_addr '
                   '"$request" $status $body_bytes_sent rt=$request_time';

# server {} içinde
access_log /var/log/nginx/cdn5651.log cdn5651;

Logpush kayıtlarında aynı bilgiler

Önbellekten verilen istekler sunucunuza hiç ulaşmadığı için tam kayıt edge'dedir. Logpush, yani erişim logları açık olduğunda her edge sunucusu hesabınızın isteklerini beş dakikalık, gzip ile sıkıştırılmış JSON Lines dosyaları olarak teslim eder. Her satır bir istektir ve Kanun'un saydığı bilgilere karşılık gelen şu alanları taşır:

client_ip ve client_port: ziyaretçinin IP adresi ve kaynak portu.

edge ve edge_port: ziyaretçinin bağlandığı edge sunucusunun adresi ve portu, yani hedef IP ve hedef port.

ts ve request_time: isteğin tamamlandığı an (saat dilimi farkıyla ISO 8601) ve süresi (saniye); ikisinden başlangıç zamanı da çıkar.

bytes: ziyaretçiye gönderilen gövde baytı.

Satırlar ayrıca method, host, uri, status, cache, user_agent, country ve asn alanlarını taşır. Önbellekten verilen istekler de origin'e gidenler de kayda girer. IP maskeleme açıksa adresin yalnız ağ kısmı yazılır (IPv4'te /24, IPv6'da /48), port maskelenmez; tam adrese ihtiyacınız varsa maskelemeyi kapalı tutun.

Saklama, bütünlük ve süre sizin kayıt sisteminizde

Logpush dosyaları 30 gün tutulur ve ardından kendiliğinden silinir; bu pencere bir teslim tamponudur. Kanun'un öngördüğü saklama süresini ve "doğruluk, bütünlük ve gizlilik" şartlarını karşılayacak kayıt sistemi sizin tarafınızdadır: dosyaları oraya düzenli olarak çekin. Tipik bir kurulum dört adımdır.

1. Çekin. cdnctl logs pull ile her saat yeni dosyaları indirin; komut yalnız henüz almadığınız dosyaları getirir.

2. Bütünlüğü koruyun. Her dosyanın SHA-256 özetini alın; kurumunuzun yöntemine göre dosyaları zaman damgasıyla imzalayın ya da değiştirilemez (WORM) bir depoya yazın.

3. Saklayın ve erişimi sınırlayın. Dosyaları süre kuralı olan bir arşive taşıyın; kayıtlar kişisel veri içerdiği için erişimi yetkili kişilerle sınırlayın.

4. Sorgulayın. Bir talep geldiğinde IP, port ve zaman aralığıyla arayın; cdnctl logs grep aynı aramayı son 30 günün dosyalarında doğrudan yapar.

Sunucunuzun kendi erişim logunu da aynı sisteme alın: başlıklarla gelen ziyaretçi bilgisi, uygulamanızın bildiği oturum ve kullanıcı bilgisiyle orada birleşir.

Her saat yeni dosyaları çekin ve özetlerini kaydedin

# crontab (günler UTC)
ACCOUNT_UUID=hesap-uuid-degeriniz
0 * * * *  cdnctl logs pull --account $ACCOUNT_UUID --out /arsiv/cdn
20 0 * * * cdnctl logs pull --account $ACCOUNT_UUID --day $(date -u -d yesterday +\%F) --out /arsiv/cdn
30 * * * * cd /arsiv/cdn && sha256sum *.jsonl.gz > SHA256SUMS

Bu kayıtlar kimin işine yarar

Barındırma hizmeti verenler

Müşteri sitelerine gelen isteklerin IP, port ve zaman bilgisi, CDN önbelleğinden verilenler dahil tek bir kayıtta.

Kurumsal siteler ve portallar

Oturum açan kullanıcıların istekleri, başlıklarla gelen ziyaretçi bilgisiyle uygulama loglarında.

Mobil ağırlıklı servisler

Aynı genel IP'yi paylaşan mobil kullanıcılar, kaynak port sayesinde birbirinden ayrılır.

Nasıl yapılır

Yardım merkezindeki adım adım rehberler:

5651 ve CDN hakkında sık sorulanlar

CDN kullanmak 5651 kayıtlarımı nasıl etkiler?

Sunucunuzun bağlantı logunda kaynak adres edge sunucusunun adresi olur ve önbellekten verilen istekler sunucunuza gelmez. Ziyaretçi bilgisini başlıklardan okuyup loglar ve Logpush kayıtlarını kendi sisteminize alırsanız ziyaretçinin IP adresi, kaynak portu, hedef IP ve port ile zaman bilgisi kayıtlarınızda yer alır.

Hedef IP olarak hangi adresi kaydetmeliyim?

Ziyaretçinin bağlandığı adres edge sunucusunun adresidir; X-CDN-Edge-IP başlığında ve Logpush satırındaki edge alanında bulunur. Hedef port, Logpush'ta edge_port alanında ve X-Forwarded-Port başlığındadır.

Kayıtları ne kadar süre saklamalıyım?

Süreyi Kanun ve yönetmelik rolünüze göre belirler; örneğin yer sağlayıcılar için 5. madde bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süreyi öngörür. Logpush dosyaları 30 gün tutulur; daha uzun saklama için dosyaları kendi arşivinize çekin.

Kayıtların bütünlüğü ve imzası nasıl sağlanır?

Kendi kayıt sisteminizde: dosyaları çektiğiniz anda SHA-256 özetlerini alın, kurumunuzun kullandığı yöntemle zaman damgası ya da imzayla koruyun ve değiştirilemez bir depoda saklayın.

IP maskeleme açıkken tam adres kaydedilir mi?

Hayır, maskeleme adresin yalnız ağ kısmını yazar. Tam ziyaretçi adresine ihtiyacınız varsa maskelemeyi kapalı tutun ve dosyalara erişimi sınırlayın.

Bu rehber hukuki görüş yerine geçer mi?

Hayır. Burada Kanun'un metnini ve teknik tarafı anlatıyoruz. Hangi rolde olduğunuzu ve yükümlülüğünüzün kapsamını hukuk danışmanınızla netleştirin.